Zaczynasz jeść, a po chwili trudno Ci przestać? Jesz szybko, czasem mimo braku głodu, a później pojawiają się wyrzuty sumienia, wstyd i obiecujesz sobie, że od jutra będziesz jeść mniej. Takie sytuacje mogą mieć różne przyczyny. Jeśli jednak napady objadania powtarzają się i towarzyszy im poczucie utraty kontroli, warto przyjrzeć się im bliżej.
Kompulsywne objadanie się nie polega na braku silnej woli. Relacja z jedzeniem jest bardziej złożona, a próby odzyskania kontroli za pomocą kolejnych restrykcji mogą dodatkowo podtrzymywać trudny schemat.
Czym jest kompulsywne objadanie się?
Potocznie określenie „kompulsywne objadanie się” bywa stosowane w odniesieniu do różnych sytuacji związanych z nadmiernym jedzeniem. W kontekście zaburzeń odżywiania szczególne znaczenie ma jednak napadowe objadanie się (binge eating).
W przypadku tego problemu charakterystyczne jest nie tylko jedzenie dużo w stosunkowo krótkim czasie, ale przede wszystkim poczucie całkowitej utraty władzy nad sobą w danym momencie. Możesz mieć wtedy wrażenie, że nie potrafisz przestać jeść albo zdecydować, ile i co spożywasz.
Nie każde zjedzenie większej porcji oznacza więc napad objadania. Możesz zjeść więcej podczas świątecznego obiadu, spotkania ze znajomymi czy po dniu, w którym posiłki były zbyt małe. Przy zwykłym przejedzeniu nie masz wrażenia, że rządzi tobą impuls, którego nie jesteś w stanie powstrzymać.
Napady objadania się – objawy
U różnych osób mogą przebiegać nieco inaczej. Do sygnałów, które często im towarzyszą, należą:
- zjedzenie dużej ilości jedzenia w krótkim czasie,
- poczucie, że trudno zatrzymać jedzenie,
- jedzenie znacznie szybciej niż zwykle,
- sięganie po jedzenie mimo braku fizycznego głodu,
- kontynuowanie jedzenia mimo nieprzyjemnego uczucia pełności,
- spożywanie w samotności lub ukrywanie jedzenia przed innymi,
- wstyd, poczucie winy, smutek lub obrzydzenie do siebie po epizodzie.
Pojedyncza sytuacja nie pozwala jednak rozpoznać zaburzenia. Jeśli takie epizody się powtarzają, powodują cierpienie albo zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie, warto omówić je ze specjalistą.
Skąd się bierze kompulsywne objadanie?
Nie ma jednej przyczyny, która wyjaśniałaby wszystkie przypadki. Dlatego zamiast koncentrować się wyłącznie na pytaniu: „Jak przestać jeść?”, warto sprawdzić, co dzieje się przed napadem objadania i jak wygląda sposób odżywiania w ciągu całego dnia.
Znaczenie mogą mieć między innymi:
- trudne emocje,
- stres
- czy niezadowolenie z własnego ciała.
Istotne bywają również ograniczenia nakładane na jedzenie. Silne restrykcje i próby jedzenia jak najmniej mogą zwiększać chęć objadania się i podtrzymywać cykl: ograniczanie jedzenia – napad – poczucie winy – ponowne ograniczanie.
Dlatego kolejna rygorystyczna dieta nie zawsze rozwiązuje problem. Może być potrzebna praca nie tylko nad tym, co jesz, ale również nad sposobem myślenia o jedzeniu, emocjami i zachowaniami, które pojawiają się przed oraz po napadzie.
Kompulsywne objadanie się a zaburzenie z napadami objadania – czy to to samo?
Nie zawsze. Powtarzające się napady mogą być jednym z objawów zaburzenia z napadami objadania się – BED (ang. binge eating disorder), ale rozpoznanie wymaga oceny specjalisty.
BED charakteryzuje się nawracającymi napadami jedzenia z poczuciem utraty kontroli i znacznym cierpieniem związanym z tym zachowaniem. W odróżnieniu od bulimii po napadach nie występują regularnie zachowania kompensacyjne, takie jak prowokowanie wymiotów, intensywny trening czy stosowanie środków przeczyszczających.
Jeżeli takie zachowania występują, również warto powiedzieć o nich specjaliście. Pozwala to właściwie rozpoznać problem i dobrać odpowiednią formę pomocy.
Leczenie kompulsywnego objadania się
Sposób postępowania zależy od charakteru i nasilenia trudności, dlatego nie ma jednego rozwiązania odpowiedniego dla każdej osoby. W leczeniu zaburzenia z napadami objadania wykorzystuje się między innymi psychoterapię. Pomoc może obejmować również pracę nad regularnością jedzenia oraz relacją z jedzeniem. W zależności od sytuacji w proces mogą być zaangażowani specjaliści z różnych dziedzin, m.in. lekarz, specjalista zdrowia psychicznego i psychodietetyk mający doświadczenie w zaburzeniach odżywiania.
Celem nie jest wyłącznie „nauczenie się jeść mniej”. Ważne jest zrozumienie mechanizmu, który stoi za napadami, oraz stopniowe budowanie bardziej stabilnej relacji z jedzeniem.
Kiedy warto skorzystać z pomocy psychodietetyka?
Nie trzeba czekać, aż trudności staną się bardzo nasilone. Rozmowę ze specjalistą warto rozważyć, jeśli objadanie się regularnie wywołuje poczucie utraty kontroli, wstyd lub poczucie winy, a myślenie o jedzeniu zaczyna zajmować coraz więcej miejsca w codziennym życiu.
Podczas konsultacji psychodietetycznej możemy przyjrzeć się Twojemu sposobowi odżywiania, sytuacjom poprzedzającym napady oraz temu, co dzieje się po nich. Dzięki temu łatwiej zrozumieć własny schemat i określić, jakiego rodzaju wsparcie będzie potrzebne.
Jeśli czujesz, że jedzenie coraz częściej wymyka Ci się spod kontroli, umów konsultację psychodietetyczną. Nie musisz wcześniej wiedzieć, skąd bierze się problem ani potrafić go dokładnie nazwać. To właśnie temu możemy przyjrzeć się podczas spotkania.
Źródła i bibliografia
- NHS, Binge eating disorder – Overview. Informacje dotyczące charakterystyki zaburzenia z napadami objadania, jego objawów oraz szukania profesjonalnej pomocy.
NHS – Binge eating disorder: overview - NHS England Digital, Adult Psychiatric Morbidity Survey: Eating disorders. Informacje dotyczące zaburzeń odżywiania, w tym charakterystyki zaburzenia z napadami objadania oraz różnic między BED a bulimią.
NHS England Digital – Eating disorders - National Institute for Health and Care Excellence (NICE), Eating disorders: recognition and treatment, NG69. Wytyczne dotyczące rozpoznawania i leczenia zaburzeń odżywiania, w tym zaburzenia z napadami objadania.
NICE – Eating disorders: recognition and treatment - Mayo Clinic, Binge-eating disorder – Diagnosis and treatment. Informacje dotyczące diagnozy, psychoterapii oraz postępowania w zaburzeniu z napadami objadania.
Mayo Clinic – Binge-eating disorder: diagnosis and treatment - Mayo Clinic, Eating disorders – Symptoms and causes. Informacje dotyczące objawów, czynników związanych z zaburzeniami odżywiania oraz znaczenia restrykcji żywieniowych.
Mayo Clinic – Eating disorders: symptoms and causes
Dodaj komentarz